Toen Trump op 5 november 2024 zijn tweede verkiezingszege boekte, klonken de alarmbellen - die door techneuten al jarenlang geluid werden - eindelijk door de muren heen, die daarvoor wel van massief beton gemaakt leken te zijn, van de overheid, directiekamers, tech-bedrijven, en de maatschappij. (Althans, bij bijna iedereen.)

"Als Trump met het verkeerde been uit bed stapt, zijn wij onze data kwijt," is nu de consensus, en dat breedgedragen besef is een héél positieve ontwikkeling in een wereld waarin de bestaande wereldorde met de dag verder afgebroken wordt.

Vorig jaar promoveerde deze angst al van risico naar werkelijkheid bij het Internationaal Strafhof, waarbij het Microsoft-account van de hoofdaanklager afgesloten werd omdat de VS dat unilateraal besloot. De controle glipt al lang door onze vingers heen, maar toen pas keken we naar onze handen.

Beter dan onze branchevereniging Dutch Cloud Community kan ik het niet verwoorden:

"Niemand, geen overheid, geen gemeente, geen bedrijf, zelfs niet regeringsleiders of krijgsmachten, kan op dit moment van Amerikaanse providers een garantie krijgen dat de integriteit van hun data en de continuïteit van de dienstverlening altijd geborgd zal blijven. Dit is de harde werkelijkheid"

Die alarmbellen dus, die hebben eindelijk geklonken. Legio tech-bedrijven en overheidsinstanties proberen nu haastig hun afhankelijkheid van Amerikaanse diensten uit te bannen. En wie nog niet zover is, is zich er minstens van bewust zijn dat ze iets moeten.

Nog geen ideale situatie - we zijn immers nog steeds afhankelijk van de grillen van Uncle Sam - maar het besef zelve hadden we twee jaar geleden voor on-mo-ge-lijk gehouden.

Maar toch moet me iets van het hart.

Want als je weet dat je iets moet doen om je afhankelijkheid te verkleinen, wat is dat 'iets' dan?

Want als het puntje bij paaltje komt - hoe willen we dan soeverein worden? - lijkt onze Europese 'volksaard', waardoor we überhaupt in deze houdgreep beland, toch weer de kop op te steken.

Kijk, op een bepaald punt hebben we ervoor gekozen om kritieke infrastructuur van onze ziekenhuizen, overheden, belastinginning - zo'n beetje alles waar Europa en ook ons mooie Nederland op draait - naar een Grote Mogendheid te verhuizen.

Dat was niet verstandig, maar die keuze staat niet op zichzelf. Ten dele was onze outsourcing-drang een puur commerciële afweging, van managers, bestuurders, consultants en bedrijfseconomen die berekenden dat het efficiënter is om zo veel mogelijk uit te besteden, naar waar ter wereld dan ook. En óók van developers, bureaus, bouwers en allerhande techneuten die op hun wenken werden bediend met de o zo handige tools van de grote cloud-providers, hoe begrijpelijk ook. En burgers die in 2004 eindelijk konden 'connecten' met 'hun friends' op Facebook, en de eerste Europese straten in 2007 op Google Maps zagen opduiken. Allemaal op basis van het (naïeve) toekomstbeeld dat we voor altijd vriendjes met iedereen - en vooral Amerika - zouden zijn.

Maar onze outsourcing-drang legt iets fundamentelers bloot: onze volksaard, zo je wilt. We achten ons continent niet van genoeg waarde om de touwtjes ijverig in eigen handen te houden. Je hele continent afhankelijk maken van een andere wereldmacht doe je immers niet als je volledig op je eigen capaciteiten vertrouwt. Termen als 'apathisch' of 'naïef' zijn misschien vergezocht, maar we moeten minstens concluderen dat een drang naar luxe, of een mate van luiheid, in ons zit.

Onder de streep is het heel simpel. Amerika had een gigantisch appartement over. Wij mochten op de bank blijven slapen. Een heel comfortabele bank, veel beter dan die thuis, zo'n uitklapbare gemaakt van het meest luxe leer. Uncle Sam kookte elke dag een pasta die wel uit de hemel leek te komen en maakte elke dag schoon, en eens per getij kwamen er werklui de vloerbedekking nóg moderner maekn, de oven nog handiger en de toaster nog sneller. Allemaal terwijl wij rustig op bed lagen.

Tuurlijk, we wisten wel dat Sam ons op ieder moment op straat zou kunnen zetten. Maar om nou onze spullen bij elkaar te rapen en zelf te leren koken? We hebben wel wat beters te doen. En ook dat bed is toch wel erg comfortabel. Plus, thuis zouden we binnen een oogwenk ál die achterstallige kookkennis op moeten doen... en waar haal je al die schaarse ingrediënten toch vandaan? Nee, wij blijven voorlopig nog wel even.

Kijk, het is een goede zaak dat we nu (bijna) alles als bezetenen terugschuiven naar Europa.

Maar dat maakt je nog niet Europees. En dat baart me zorgen.

De grootste hoster van Nederland, die jarenlang met geen woord repte over privacy, soevereiniteit en Europa, is nu op de soevereiniteitstrein van Berlijn tot Constantinopel gesprongen. Zoek maar eens naar "hosting in Europa": het gros van de hosters, ISP's, MSP's, enzovoorts loopt sinds een jaar of twee te koop met "servers in Europa." Duitsland stapt gedeeltelijk over naar LibreOffice. En Airbus heeft ook het Europese licht gezien.

Dit zijn allemaal onbeschrijflijk positieve ontwikkelingen. Maar blijven slapen maakt je nog geen huisgenoot; pas als je de huisregels kent kun je je bewoner noemen. Waar Amerikaanse bedrijven al hun successen toeschrijven aan de kansen in 'the land of the free', beperken wij Europeanen onze waarde tot "onze servers staan hier" en "we moeten van Microsoft af, want anders is het risico te groot".

Europa is géén serverstal. Geen parkeerplaats. Het is een door normen en waarden gedreven plek, waar we trots op mogen - en moeten - worden. Dubbel zoveel in een wereld waar we niet meer opkijken van schendingen van het internationaal recht, aanvallen op de democratie en het diskrediet van iedere poging tot meer gelijkheid.

Amerikanen hangen met trots hun vlag op stok. Wij gniffelen nog steeds wanneer de buurman een Nederlandse vlag uit het raam hangt.

Trots is het meest effectieve instrument om je soevereiniteit te garanderen. Als je jezelf serieus neemt, neem je je ondernemers, infrastructuur, economie en ecosysteem serieus. En dus het belangrijkste wat we hebben: zelfstandigheid.

Als je de gemiddelde Amerikaan vertelt dat je hier geen $300,000 hoeft te dokken na een ziekenhuisoperatie, kijkt die je glazig aan. Dat je hier lastig op straat gezet kunt worden als de baas met het verkeerde been uit bed is gestapt, zou voor veel Amerikanen reden zijn om gelijk het vliegtuig te pakken. Als je tegen een Nederlandse verkoper zegt dat je 'geen interesse' hebt in een product, beland je vaak niet in een schijnbaar vriendelijk gesprek over je weekend om 5 minuten later toch weer heel joviaal op die offerte uit te komen.

Wat ik probeer te zeggen: we doen hier veel anders, humaner, en beter, alleen hebben we het nauwelijks door. Laten we daar wél bij stilstaan. Dat doet dat onze soevereiniteit veel goeds. Met trots wordt het makkelijk, aantrekkelijk en noodzakelijk om je zelfstandigheid te bewaren.

Nogmaals: je servers naar Europa terughalen is een goed begin. Maar besef je óók dat veel van wat we hier in Europa normaal vinden, in feite niet normaal is. Het is ook aan ons, het bedrijfsleven - mkb, start-ups, investeerders - om trots te propagaren. Door een Europese vlag op je site te dragen, door goed met je mensen om te gaan, door niet gelijk uit te wijken naar Amerika als je een gouden idee hebt.

En tuurlijk: de praktijk is ingewikkeld. Tijdens het bouwen van mijn onderneming heb ik me vaak genoeg afgevraagd of ik er wel goed aan doe om trouw te zijn aan deze unie, want zoals de meeste start-ups kunnen beamen: de kans is groter dat je van water wijn weet te maken, dan dat je een bekwame investeerder vindt in Europa. In Amerika is er op iedere straathoek wel een 'venture capitalist' ideeën van voorbijgangers aan het verzamelen.

Maar dat Amerika bestaat niet -echt- meer. En al zou het ooit weer herrijzen, dan is trots nog steeds de beste manier om onze soevereiniteit voor altijd te bewaken.

Hoe je de Europese waarden in je bedrijf representeert, zul je zelf moeten invullen (sorry voor de anticlimax). Maar laten we ons ten minste bewust zijn van onze -beoogde- waarden. Ons continent verdient gepaste eerbied, en met trots zullen we echt soeverein zijn (en blijven). Wat dat betreft mogen we wél een voorbeeld nemen aan de grondhouding van Amerikanen.

• Respect voor menselijke waardigheid
• Vrijheid
• Democratie
• Gelijkheid
• Rechtsstaat
• Mensenrechten